رسالت واقع مىشد ، ولى زمانى كه مقام نبوّت و رسالت براى پيامبر جمع گرديد ، آن حضرت جبرئيل را به صورت مواجهه مىديد و با او سخن مىگفت و بعضى از انبياء كه داراى مقام نبوّت بوده‌اند در خواب روح الامين را ديده و با او همكلام شده‌اند بدون اينكه او را در بيدارى ببينند و امّا محدّث كسى است كه ملك با او سخن مىگويد و او مىشنود ، امّا او را در خواب يا بيدارى نمىبيند . در اين خصوص مىگويم ، علماء اسلام در بارهء تفاوت ميان نبى و رسول اختلاف كرده‌اند ، بعضى آنها را مترادف دانسته و بعضى فرق آنها در اين دانسته‌اند كه رسول معجزه و كتاب آسمانى دارد ، امّا نبى صرف ( يعنى نبيّى كه رسول نيست ) ، كسى است كه كتابى بر او نازل نشده ، بلكه مردم را به كتاب قبل از خود دعوت مىكند . و يكى از علماى اسلام مىگويد : همانا كسى كه صاحب معجزه و كتاب بوده و ناسخ شريعت قبل از خود باشد ، رسول است و كسى كه جامع اين خصائل نباشد ، نبى است و رسول نيست و شخص ديگرى معتقد است ، كسى كه ملك به نحو ظاهر به نزد او آمده و مأمور به دعوت خلق است رسول است و كسى كه چنين نيست بلكه ملك را در خواب مىبيند ، نبىّ است ، اين وجوه را فخر رازى و غير او ذكر كرده‌اند و ظاهر احاديث ما صحّت قول آخر را تأييد مىكند ، بواسطهء آنچه كه قبلا در بارهء تعداد مرسلين و پنج نفر بودن ناسخان شريعت ذكر كرديم . و در كتاب بصائر از امام باقر و امام صادق عليهما السلام نقل شده است كه رسولان بر چهار درجه و طبقه هستند ، اوّل نبيّى كه در نفس خود از وحى خبر دارد و . . . و غير از او نبيّى است كه در خواب ملك را مىبيند و صدايش را مىشنود ، امّا در بيدارى او را نمىبيند و او بر كسى مبعوث نشده و امامى بر او مسلّط است همچنان كه ابراهيم بر لوط امام بود و سومين گروه انبياء نبيّى است كه در خواب ملك را مىبيند و صدايش را مىشنود و او را به چشم مشاهده مىكند و بر طائفه‌اى اندك يا بسيار مبعوث شده است ، همچنان كه خداى متعال فرمود : ( ما او را به سوى صد هزار يا بيشتر ارسال نموديم [ 1 ] ) و گفته شده مراد از بيشتر ، سيصد هزار نفر

--> [ 1 ] سوره صافات ، آيه 147 .